USTMENU
  Süryanilere dokunmayın - 22.11.2012

 

Bilimsel birikimi dedik, zira MS 243’ten itibaren Süryaniler kendilerini ilahiyat ve bilime vermişler ve Süryani din ve bilim adamları, tarih, edebiyat, tıp ve felsefede çok önemli çalışmalar yapmaktan gayrı, eski Yunan bilimsel metinlerini ve klasiklerini Arapçaya tercüme ederek, Abbasi döneminde Bağdat’ta İslam’ın ‘Altın Çağı’na damga vurmuşlardır. Abbasi Halifelerinin en önemli danışmanları Süryani ya da aynı etnisiteyi ifade eden Nestoryanlar idi.
Süryaniler, dünyanın en eski bilim merkezleri arasında sayılan Nisibis (Nusaybin) ve Harran üniversitelerini de kurmuşlardı. Bugün Mardin Artuklu Üniversitesi’nde ‘Süryani Dili ve Edebiyatı’ kürsüsünün kurulması, Mezopotamya’nın kadim geleneğini canlandırmak amacına yöneliktir. Bu konuyu üniversite rektörü ile defalarca konuştuk.
Bu arada Aramicenin (Süryanice), Hz. İsa’nın, annesi Hz. Meryem’in ve tüm havarilerinin konuştuğu dil olduğunu biliyordum. Hz. İbrahim’in de dili olduğunu yakınlarda öğrendim. Hrant Dink Vakfı’nın bir toplantısında konuşan Beyoğlu Süryani Kadim Meryemana Kilisesi Vakfı Yönetim Kurulu Başkanı Sait Susin şöyle demişti:
“Üç semavi dinin iman babası kabul edilen Hz. İbrahim’in konuştuğu, İncil’in ilk nüshalarının yazıldığı Aramicenin tek yaşayan lehçesi Süryanice şimdiye kadar yanlış bir uygulama ile azınlık kabul edilmeyen Süryanilerin okul açmasına, anadilini öğrenmesine izin verilmediği için unutulma noktasına gelmiştir.”
Bu sözler bana 15 yıl önce, Midyat’ta bir kilisede Süryani din adamıyla aramda geçen diyaloğu hatırlatmıştı. Tarihi kilisenin girişinde dev büyüklükte, kalın bir Kutsal Kitap görmüştüm. Parmak iriliğinde harfle yazılmış, çok eski, kilisenin adı gibi ‘Kadim’, paha biçilmez değerde, elyazması bir Kutsal Kitap. Kilisenin papazı yanıma yaklaşmış, “Aramice bir Kutsal Kitap bu Cengiz Bey” demişti, “Ne yazık ki bu dil kaybolup gidiyor. Lozan’da dini azınlıklar arasında kendimizi kaydettirmediğimiz için biz azınlık sayılmıyoruz. Anadilimizde eğitim yapamıyoruz ve kaybolup gidiyoruz.”
Uzun Osmanlı yüzyıllarında, Mezopotamya ve Anadolu’nun ‘kültür harmanı’ niteliği korunmuştu. Kimlikler, başkasının içinde erimeden, eritilmeden kendileri olarak kalmışlardı. Ne de olsa Osmanlılar, bir imparatorluk idi ve imparatorluk, adı üzerinde ‘homojenite’, ‘tek türlülük’ barındıramazdı. Çoğulluğu barındırmak zorundaydı; aksi halde imparatorluk olmazdı.
Kemalist ulus-devlet projesi ise homojenliği esas aldığı için Türkiye topraklarının tarihindeki her türlü zenginliği silip modernleştirmek adı altında ülkeyi bir ‘arkeolojik çöl’e çevirmeye yöneldi. Bu ‘kültürel soykırım’dan nasibini en fazlasıyla alanlardan biri Süryaniler oldu.
Aslında onlar, ‘fiziki soykırım’dan da nasiplerini almışlardı. Örneğin Birinci Dünya Savaşı sırasında –en ziyadesiyle 1915’te- on binlerce Süryani Ortodoks (Kadim) ve Süryani Katolik, İttihatçı cinayetlerle öldürüldü. Sayıları azaldı. Kilise merkezleri Türkiye sınırlarını Cumhuriyet’in ilk yıllarında terk ettiler.
Süryani Kadim Kilisesi’nin patriklik makamı Mardin’in yanı başındaki, 493 yılında inşa edilmiş olan Deyr üz-Zafaran’daydı. 1160 yılından 1932’ye dek. 1932’de Şam’a göçtü. Osmanlıların kuruluşundan yaklaşık 150 yıl öncesinden beri Mardin’de bulunan patriklik, her nasılsa, Cumhuriyet’in 10. yılına varmadan, önce Humus’a, sonra Şam’a gitti ve orada kaldı.
Süryani Katoliklerinin –ki Vatikan’a bağlılar- patriklik merkezi ise 1920’lerin başlarında Mardin’den Beyrut’a gitti. ‘Dinlerarası diyalog’, ‘Kültürler mozaiği’ gibisinden, konu ‘turistik söylem’e ve ‘turistik amaçlı broşürler’in yazılmasına gelindiğinde mangalda kül bırakmayanlar, Süryanilerin dini merkezlerinin ‘anavatan’dan niye ayrıldığına, nasıl geri gelebileceklerine kafa yormadılar.
Niçin?
Bunun cevabının ‘Türk İslamcılar’ın ‘Kemalist ulusalcılık’ın bir türevi olmasıyla, kendisini bundan sıyıramamış, ‘milliyetçilik’le arasında net sınırlar çizememiş olmasıyla ilgisi olabilir mi?
Olabilir. Ancak şu sırada daha acil bir durum söz konusu. Süryanilerin en önemli kültürel miraslarının başında gelen, Midyat yakınlarındaki Mor Gabriel Manastırı’nın arazisine Hazine yani devlet el koyuyor. Mor Gabriel, Mescid ül-Aksa Müslümanlar için ne ifade ediyorsa Süryaniler için onu ifade ediyor.
Cevap belli: Yargıtay kararıdır. Yargı bağımsızdır. Yargıya müdahale hakkımız yoktur.
Siz ne biçim Müslüman bir iktidarsınız? Semavi dinlerin dini merkezlerine bile ‘devletin el koyması’nın arkasına saklanırsanız, sizin ‘Kemalist ulusalcılık’tan ne farkınız kalır?
Süryanilerin bu ülkenin tarihine nice zenginlik katmış kutsal topraklarını Hazine’ye geçirmek, insanları kutsal topraklarından göçe zorlamak gibi utanç verici uygulamalarda topu Yargıtay’a atmak, ‘bağımsız yargı’dan dem vurmak da sorunu çözmüyor.
Süryaniler, bu ülkenin Ermenilerden sonra, 20 bin kişi ile şu sırada en büyük gayrimüslim azınlığı. Dünyadaki toplam sayıları 20 milyon. Anavatanlarında kala kala 20 bin kalmışlar; bunun 15-17 bini ise 1950’den beri geldikleri İstanbul’da yaşıyor. Kutsal ata toprağında kalan 3-5 bin kişiye de bu devlet, nefes aldırmayacak; manastır arazisine el koyacak. Ayıp değil mi? Bu nasıl Müslümanlık?
Ne yapıp edip, bir yolunu bulun; yasa değiştirin, yasa çıkartın, Süryanilere, Mor Gabriel’e dokunmayın...

Cengiz ÇANDAR

Haber kaynak linki : 
http://www.radikal.com.tr/Radikal.aspx?aType=RadikalYazar&ArticleID=1094021&Yazar=CENGIZ-CANDAR&CategoryID=97#

Günceleme Tarihi 13.07.2012

   

MANASTIR

 
VAKIF

MANASTIR

 

METROPOLİTLİK

PATRİK

GÜNCEL-MALİ B.

 

İLETİŞİM
Deyrulzafaran Manastırı -
Mardin / Türkiye
Tel: +90 482 208 10 61- 62
Faks: +90 482 208 10 63
E-Mail:
info@deyrulzafaran.org
Tasarım : Faruk Güneş
Bu site ; Mardin Süryani Kadim Deyrulzafaran Manastırı ve Kiliseleri Vakfı Resmi Tanıtım Sitesidir. Başka kurum ve kuruluşların görüş ve fikirlerini yansıtmaz.